Sunday, May 14, 2023

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT TRÊN PHI CƠ ĐẶC BIỆT AIR FORCE ONE CỦA TỔNG THỐNG HOA KỲ

 


1- LÀ TRUNG TÂM CHỈ HUY NẾU CÓ CHIẾN TRANH NGUYÊN TỬ XẢY RA 

AIR FORCE ONE là Phòng Bầu Dục Thứ Hai trên không của Chính phủ Mỹ nếu xảy ra chiến tranh hạt nhân. Từ trên chiếc Phi Cơ này TT Hoa Kỳ có thể ra lệnh đánh trả sự tấn công hạt nhân của đối phương. Chúng ta mong điều này không xảy ra.

2- KHI TỔNG THỐNG HẠ CÁNH CÓ CẦN ĐI THUÊ XE KHÔNG?

KHÔNG CẦN, đã sẵn sàng chiếc QUÁI THÚ (Beast) đó là chiếc Cadillac One được thiết kế đặc biệt và đã bỏ sẵn trong khoang Air Force One rồi, Hình trên hai TT Barack Obama và Đệ Nhất phu nhân trong chiếc The Beast 

3- ĐÃ CÓ MỘT Y VIỆN TRÊN AIR FORCE ONE

Nếu ai đó trở bệnh trên Air Force One, không hề gì do đã có một bệnh viện nhỏ và tân tiến cùng đội ngũ bác sĩ lành nghề luôn luôn túc trực trên Air Force One. Các bác sĩ này còn được gọi là Air Force One Doctors


4- AIR FORCE ONE CÓ THỂ  LÀ TƯ LỆNH CHIẾN TRANH TRÊN KHÔNG CỦA HOA KỲ

Tổng thống Hoa Kỳ dù đang ở trên Air Force One cũng có thể là Tổng Tư Lệnh điều khiển cuộc chiến tranh nếu xảy ra. Với hệ thống kết nối với vệ tinh cùng hệ thống bảo mật hàng đầu không nhưng bảo vệ an ninh cho Phi Cơ trong cuộc chiến, còn chỉ huy sự tấn công đáp trả lại kẻ địch. Đương nhiên đa số chúng ta sẽ không bao giờ được biết các mệnh lệnh truyền đi từ Air Force One.

5- CÓ 2 TIỆM ĂN TRÊN AIR FORCE ONE



Đây là nhà bếp lớn có đầy đủ thức ăn. TT và nhân viên tùy tùng có đầy đủ những gì họ muốn. Đội ngũ nhà bếp đều là bậc nhất được tuyển chọn. Một Tiệm Ăn trong Air Force One có khả năng chứa tới 100 thực khách 


6- HỆ THỐNG ĐIỆN THOẠI HỮU TUYẾN TÚC TRỰC KHẮP NƠI 

Air Force One có 85 điện thoại đặc biệt và bảo mật khắp nơi. Bất cứ nơi nào trên phi cơ, TT Mỹ có thể với tay là có nhưng bảo mật tối đa. Hệ thống Điện Thoại Bảo Mật Trên Không này có đèn báo sẽ có màu đỏ khi được bảo mật. Nhưng cũng có thêm hàng chục điện thoại ít bảo mật hơn dành cho thông tín viên báo chí tháp tùng trên Phi cơ này 


7- AIR FORCE ONE RỘNG NHƯ ĐANG Ở NHÀ

Tổng diện tích trên Air Force One tương đương 4000 square feet, tương đương diện tích căn nhà cỡ lớn. TT Mỹ ở phòng làm việc rộng nhất, có phòng vệ sinh phòng họp báo ... những sofa tiện nghi khác tương tự trong lâu đài hạng sang nào đó 


8- AIR FORCE ONE CHỞ ĐƯỢC BAO NHIÊU NGƯỜI 

Air Force One có khả năng chở hàng trăm người do nó là Boeing 747 nhưng với lý do an ninh nó thường chở 70 người. Do phải có tiện nghi cho tổng thống và gia đình cùng các yếu nhân kể cả mật vụ cùng ký giả hay khách đặc biệt của tổng thống


9- CHUYẾN BAY AIR FORCE ONE TỐN KÉM RA SAO 

Thông thường một giờ bay của Air Force One tốn kém cho nước Mỹ tới 206,000 đô la. Trong lúc một giờ bay của phi cơ thương mại chỉ khoảng 20,000 đô la. Gia đình tổng thống Donald Trump gây tốn kém nhất trong lịch sử bay của AIr Force One. Trong tháng đầu tiên, Tt Trump và gia đình đã dùng Air Force One bay đây đó ngốn hết 10 triệu USD ngân sách nước Mỹ.




10- AIR FORCE ONE CÓ THỂ BIẾN THÀNH "DOOMSDAY PLANE" PHI CƠ CỦA "NGÀY TẬN THẾ "

DO  AIR FORCE ONE CÓ THỂ Ở LẠI TRÊN KHÔNG NHIỀU NGÀY NẾU CHIẾN TRANH HẠT NHÂN XẢY RA NẾU PHI CƠ ĐANG CHỞ TỔNG THỐNG 

Với tiếp nhiên liệu trên không, Air Force One có thể bay VÔ THỜI HẠN trên không trong điều kiện chiến tranh hạt nhân xảy ra 


1 chiếc C 135 đang tiếp nhiên liệu cho Air Force One


11-CHIẾC PHI CƠ ĐẮT GIÁ 

Với sự gia tăng những nhu cầu cần thiết cho Air Force One để duy trì tính hữu hiệu và khả năng an toàn nên Air Force One càng lúc càng tốn thêm tiền để thêm nhiều thứ cần. Từ thời TT Obama đã đặt hai chiếc Air Force One mới chủng Boeing 747-8 trị giá ước tính 3 tỷ USD có thể tới năm 2024 mới đưa vào phục vụ

BÊN TRONG AIR FORCE ONE 



12- AIR FORCE ONE LÀ PHÁO ĐÀI BAY KHỔNG LỒ 


Mỗi và mọi cửa sổ trên đều được bọc thép và  khả năng chống đạn bắn vào. Từ phi cơ còn có pháo sáng bắn ra để làm rối loạn mục tiêu của hỏa tiễn đối phương. Air Force One còn có hai cầu thang thu vào bên trong để khỏi phụ thuộc vào cầu thang sân bay mang tới 


ĐHL BIÊN SOẠN 14.5.2023



CAM LỘ BAO NÉT MỜ PHAI TRONG KÝ ỨC TÔI

 




  Theo bản đồ của Bộ TTM /VNCH một bản đồ có thể gọi là chính danh do nó dùng trong quân sự thì dòng sông Miêu Giang tức là con sông qua thị trấn Đông Hà. Nhưng lạ lắm, vẫn có nhiều người gọi là sông Hiếu Giang? Hiếu giang là sông nào tôi không biết đâu là đúng. Cũng may tra cứu vào Tạp Chí Cửa Việt có viết như sau...
Sông đi qua khu vực của tuần Hiếu Giang nên có tên là Hiếu Giang - sông Hiếu. Khi chảy qua địa bàn vùng trung du Cam Lộ, sông được gọi tên là sông Cam Lộ. Hiếu Giang/sông Hiếu bắt nguồn từ các sông suối trên địa hình núi rừng s­ườn Đông dãy Tr­ường Sơn cao độ trên 1000m của huyện Hướng Hoá." (Sông Hiếu, tiềm năng Du lịch trên tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây (tapchicuaviet.com.vn))

Như vậy Sông Hiếu là phần thượng nguồn của Miêu Giang và Miêu Giang mới chảy qua thị trấn Đông Hà xong nhập vào dòng Thạch Hãn để chảy ra Cửa Việt. 

Chuyện ngày xưa lúc tôi mới bốn năm tuổi đã có một thời gian ngắn ở Cam Lộ.
  Hồi ký của dhl có nhắc đến Ba lòng trong "Đò Lên Ba Lòng " , Gio Linh trong "thầy Cửu Hàm Với Kỷ Niệm Gio Linh " , giờ mà không nhắc đến Cam lộ thì không "công bằng " lắm.



     1959   
cái tuổi ĐHL theo cha lên Cam Lộ
                   Thưa bạn đọc,  thuở tôi còn nhỏ
 tôi hay lẻo đẻo theo ba tôi nên mới có nhiều kỷ niệm ở các quận của tỉnh QT là vậy. Các hình ảnh ngày xưa nay chỉ là chút nào ký ức phai mờ.  Thời gian này tôi nhớ Bác Hanh làm quận phó người ta hay gọi là Ông Phó Hanh còn bác Giáo làm Q trưởng.  Sau này còn có bác Nguyễn tri Kiệt tôi không chắc chắn ai làm trước, ai làm sau. Trên quận chỉ có phương tiện là chiếc Land Rover. Dưới Chi CA, cũng duy nhất một chiếc xe Jeep Willie màu xanh. Hồi này quận Cam Lộ còn đóng ở vị trí cũ. Chi CA còn lợp tranh ván , chỉ có quận là khá hơn . Cái hình tui đính kèm theo là thời tui đi theo ba tui lên quận Cam Lộ đó. Từ tỉnh QT theo Đông Hà lên khoảng 17 cây số là chiếc xe jeep xanh rẽ phải để vào quận. TỨC nhiên chỗ này phải là ngả BA ,tiếp tục lên Khe Sanh và vào CAm Lộ tức là xã Cam Thanh thì phải. 
                loại xe Land Rover hồi đó tương tự chiếc này
 


Tôi có nhiều kỷ niệm với các chú , nhân viên của ba tôi như chú Thúc ba tôi khen bắn súng COLT rất "cừ "  , thân sinh của Cam Thanh tức là bác Toàn (?!), chú Khoai , chú Huấn lái xe cho ba tôi cho đến sau lúc ba tôi đổi vô quận Hải Lăng 1964, chú Lê mậu Để bắn súng Carbine số MỘT.. Bác Mãng hiện còn ở trên dốc Tân SƠN Hàm Tân không biết bác còn không ?nhiều lắm !

                   chiếc Jeep Willy màu xanh da trời , nhưng có bạt che dành cho chi CA
 

    Đến bữa trong Chi ra ăn cơm tháng ngoài nhà mẹ của Cam Thanh nấu ? Tôi là đứa nhỏ chạy lanh quanh , mẹ Cam Thanh nói giọng Bắc , các chú đều đứng dậy mời nhau dùng bữa xong mới ngồi xuống. Trí nhớ của tôi còn đậm nét chuyện này vì tôi làm chuyện rất nghịch rất có lỗi với chú Khoai cho đến giờ hơn 50 năm sau tôi vẫn còn nhớ cái "tội" này . Thưa bạn đọc, có một bữa trưa trong Chi CA ra nhà mẹ Cam Thanh ăn cơm trưa, chờ lúc mọi người đứng dậy mời nhau dùng bữa tôi mới nhè nhẹ "kéo" cái ghế của chú Khoai lui. Khi chú Khoai ngồi xuống chú "ngã chanh chòng" thật tội. Chú xanh mặt , nhưng chú rất thuơng tôi còn nhỏ dại và đứa nhỏ độc nhất trong chi cho các chú bác "cưng"  không nói gì. Chỉ có tôi mang cái lỗi này "tận mấy mươi năm" còn ân hận với chú Khoai. Chú Khoai giờ không biết còn mất . Tuổi chú chỉ thua ba tôi vài tuổi thôi. Người gốc Cam Lộ và sống gần quận hồi đó chắc ai cũng biết chú Khoai. Chú Huấn nghe Đinh thị Hiệp nói giờ vẫn còn. Chỉ có ba của Cam Thanh mất sớm. Hồi đó bác đang bửa củi thì bị đứt mạch máu mà mất. Bác hiền lành lắm, trong Chi ai cũng thuơng và ba tôi thuơng bác lắm. Chuyện bác bị tai nạn thì sau này tôi về QT mới nghe. Ngoài bác Toàn còn bác Mãng sau 1975 sống gần ba tôi ở Tân Sơn, Tân Thiện, chú Lê mậu Để cũng ở vùng này. Bác Thúc bị bắt cóc và ra tận ngoài Bắc sau 1975 mới được tha vô, sau này chú Thúc đi Mỹ nhưng cũng mất rồi...

   Kỷ niệm Cam lộ tôi không có với Cùa do hồi đó không ai dám qua Cùa. Người viết được nghe nói về thứ đất màu đỏ làm đồn điền hợp với cà phê, tiêu. Nghe đâu có đồn điền ông Tây xưa nay không còn nữa.

Ông Nguyễn Thanh Quế (trái trưởng chi thông tin và thân phụ tác giả, phải (trưởng chi CA) 2 người bạn  cuối thập niên 1950s tại Cam Lộ xa xa là chiếc Land Rover có trần che 


Tôi không được may mắn, nói đúng ra do vấn đề an ninh nên chưa bao giờ ra dòng Hiếu Giang tự do thoải mái tắm gội như thời này. Chuyện an ninh thì ai cũng hiểu, đó là lý do chính yếu. Một thời gian lên sống tạm ở quận, tôi chẳng dám đi đâu xa. Hơn nữa tôi luôn sống trong Chi và gần quận để được bảo vệ. Một thời xe cộ là thứ quá hiếm hoi. Tôi chẳng biết người mình có phương tiện gì từ Đông Hà lên Cam Lộ?  Ngoài quân đội ra, hành chánh thì ngoài chiếc Land Rover, và chiếc xe jeep xanh của Chi tôi không thấy chiếc xe 4 bánh nào. Khu thị tứ lèo tèo vài nóc nhà quanh quận. Những xã mang tên Cam Thanh, Cam Hiếu, Cam Hưng... được an ninh, gần quận bảo vệ. Cam Lộ còn nhiều xã nữa tôi không nhớ bằng lúc tôi ở trong chi CA tại quận Hải Lăng năm 1965 thì trí nhớ tôi tốt hơn vì lúc đó tôi đã học lớp Nhất rồi.

Ôi kỷ niệm ngày xưa, nhớ lắm. Tôi sinh ra đời sống và lớn lên trong lòng quê ngoại QT. Nhớ sao những bước chân, một thằng bé lẻo đẻo theo cha. Giờ những bậc cha, chú nay đã về với người thiên cổ. Khi nhớ lại tôi muốn kể lại cho nhau nghe, trong lòng mình chỉ mong đó là những phút nhớ về những người thân mến nay tất cả đang ở tận đâu trong phương trời miên viễn, thật xa./.
 



Friday, May 12, 2023

MẸ GÀ

 tái đăng nhân ngày Mother's Day 2023


     Gần tết, vùng biển Hàm Tân gió chướng thổi mạnh. Gió mùa đông bắc ngoài kia vào đem theo không khí hanh khô. Ngư dân úp thúng ngồi vá lưới chờ trời. Họ mong trời chỉ ngơi gió, sóng bớt mạnh là bơi thúng ra bờ  một đoạn, kiếm vài ba mớ cá vụn chứ không ai dám ra xa trong mùa này

   Người làm nông chẳng khá hơnTrong nam mưa nắng hai mùa. Mùa này là mùa hạn. Người ta chỉ thấy ngọn gió quái ác, quất quần quật vào mái lá, cát trắng bay rào rạt, chẳng có gì khác. Những vồng khoai trồng trên cát trắng bới xong mùa rồi đã lâu, đất cát khô rang nóng bỏng một cọng cỏ cũng không mọc nổi trong mùa này.  Lác đác vài bụi cỏ cháy khô, vài gốc sắn thu hoạch xong, nằm ngổn ngang trơ rễ.

   Mái tranh nhà tôi với cái chái bếp thấp lè tè, nơi nấu ăn vừa là "CƠ NGƠI" cho cái chuồng gà. Dĩ nhiên phải cho bầy gà mẹ ấp ở đây do chúng là vốn liếng, là nguồn lợi lớn nhất cho gia đình. Mùa khô hạn bầy gà nhà tôi chẳng còn bao nhiêu. Đáng kể là con gà mái đẻ tuy già những vẫn còn đẻ trứng, ấp con lấy giống chăn nuôi phát triển bầy gà cho năm sau. Vợ chồng tôi thuờng gọi con gà mẹ đó là giống gà 'Shia' (yorkshire)- cho trứng nhiều và trứng lại lớn, quả là giống tốt. Thật thế, con gà mái Shia mấy năm nay tạo cho nhà tôi không biết bao nhiêu "thế hệ gà"? Tôi nuôi chúng lớn, bán đi cũng giúp được cơm gạo, áo tiền...

Mấy hôm nay tôi hay săm soi bế con gà mái này qua bên, xong đếm xem nó ấp bao nhiêu trứng kỳ này:

    - Cũng được hơn mười trứng - không tệ quá!

 Bầy gà hơn mười con khi chúng lớn, trừ hao hụt,  tệ lắm nhà tôi cũng bán được năm sáu con cũng được mớ tiền.  Con gà mẹ đang ấp trứng, thấy tôi nó "gừ rù", lông hơi dựng lông lên lấy lệ. Nó cũng quen khi tôi săm soi đếm trứng như vậy. Thật tội cho thân nó. Càng ấp già ngày , thân gà mẹ nhẹ bấc do nó chẳng chịu đi kiếm ăn. Tôi có cảm giác con gà mẹ nay chỉ còn 'lông và bộ xương' .


*

   Qua bao mùa, tôi từng chống cuốc đứng ngắm con gà mẹ với bộ lông vàng mơ từng dẫn  bầy  chíu chít kiếm ăn quanh vườn .  Chỉ ít lâu thôi, từng bầy gà con như vậy, lớn  nhanh. Mỗi lần cho gà ăn,  chúng chạy lại, tụ đầy trước sân...

 Những tính toán, những ước mong của tôi, đối với con gà mái đẻ quen thuộc, hình như tôi xem nó  là một sản nghiệp không bằng? Từ cái sản nghiệp nho nhỏ đó, tôi lại ái ngại hay thương cho con gà mái đẻ "nhịn ăn -siêng ấp" nhẹ hẩng trơ lông!

   Gió chướng càng gần tết càng mạnh; gà trong xóm đã có hiện tượng dịch. Chợ thôn quê gà bệnh càng "rẻ như bèo"! Vườn nhà tôi hay vườn bên cạnh, thỉnh thoảng có vài con chết khô, bầy chó đói trong xóm thi nhau giành xác.

   Bầy gà con đã đến ngày nở, những cái mỏ nhỏ xíu cố moi lớn cái lỗ nhỏ trên thành vỏ trứng, chúng đang cố thoát ra ngoài. Tôi vừa phụ gở mấy mảnh vỏ trứng trắng trắng quanh mấy con gà con, vừa phủi mấy con mạt đang bám vào tay tôi nhồn nhột ngứa ngáy. Bầy mạt gà, đông vô số ngày đêm chui rúc hút máu trong thời ba tuần gà ấp. Bầy mạt ký sinh quái ác, sống bám trên cái thân còm cõi của con gà mẹ siêng năng , chịu ấp. Mạt gà sinh sôi nảy nở thật khó chịu trong nhà. Cảm giác nhồn nhột trên mặt và trên tay mỗi lần tôi gần chuồng.


   Vài hôm sau, những con gà con tròn như những viên bông xinh xinh lục tục chạy theo mẹ nó. Tôi lại có dịp tính toán -mong đợi- cho bầy gà giống sang năm; khi mùa mưa đến- cây cỏ xanh tươi - côn trùng nhiều, bầy gà sẽ mau lớn. Không chừng, tôi phải gầy thêm vài ba con gà giống 'Shia' này khi con gà mẹ quá già, không còn cho trứng.


   Thật đáng lo, dịch gà trong xóm đang lan dần. Tôi lo lắng mua ít thuốc trụ sinh trộn vào thức ăn cho bầy gà, phòng dịch đang lan.


   Con gà mẹ chăm con  thật tuyệt vời. Gã diều mới vần vũ trên cao, hắn ngày nào cũng chao lượn tìm mồi. Gà mẹ  đã vội xù lông, nghểnh cổ lên quyết liệt chống lại. Có diều là bầy gà con vội núp hết vào cánh mẹ. Con vện- chú chó hàng xóm chạy rong mới gần bầy gà con thôi, gà mẹ đã trương cánh, vươn cổ, hai bộ vuốt của nó tung lên cao mổ  vào con vện, tiếng nghe "bành bạch" ... Ban đêm tôi còn cho chúng vào trong cái lồng sắt, phòng con chuột cống ác hiểm- một thứ chuột lớn sống cô độc,  người trong làng gọi là con "cù lúi ". Con này từng giết nhiều gà con? Hang nó nằm sâu ngay dưới chuồng heo, tôi 
không biết cách nào giết được nó?
                                                 *

    Chợt một hôm, tôi phát giác con gà mẹ vừa ấp con dưới tàng cây, mắt nó như thiu thiu ngủ. Tôi quan sát thật kỹ, thấy khác lạ vì đầu nó vừa chúc xuống- gật gật... 

Thôi rồi gà bệnh!

 điếng hồn, tôi buộc miệng than thầm. Gà mẹ này vướng dịch đang lúc nuôi con, làm sao đây? Tôi vội tới gần muốn quan sát rõ hơn. Như một phản ứng tự vệ , con mẹ giật phắt mình , vươn cổ "gù rù" làm dữ  và dẫn đàn con đi nơi khác. Hôm sau, biểu hiện bệnh càng rõ.  Nó vừa bươi đống rác kiếm mồi cho con, nhưng thỉnh thoảng đứng lại như thiu thiu ngủ, đầu càng chúi xuống thấp hơn. Bầy con vẫn chạy nhởn nhơ, chẳng biết rằng mẹ nó đang vướng vào bệnh dịch tai quái. Tôi quay quắt, thất vọng. Con mái này thuộc loại "miễn dịch ".  Qua bao mùa, nhiều trận dịch gà đã qua, nhưng nó vẫn vượt qua.

     -Ôi, thế mà năm nay?!

Tôi than thầm. 

  Còn cố cầu chút may mắn cuối cùng nào đó,  tôi  vội chạy ra tận cuối thôn, năn nỉ anh bạn bán thuốc thú y heo gà ký cóp số tiền mặt trong nhà mua cho được một số thuốc. Tôi vừa bỏ vào thức ăn vừa đợi đêm về chích vào đùi gà mẹ...

    Những cái đầu gà con đang nhô ra khỏi cánh mẹ ngó láo liên.  Con mẹ đầu chúi xuống mắt nhắm nghiền, cùng lúc nước dải trong mỏ nhểu ra. Hôm nay  lúc tôi tới gần, con mẹ không còn phản ứng gì nổi. Sức nó thực sự đã kiệt. Thứ vi trùng quái ác đang rúc ráy trong cái thân còm cõi cho đến ngày cuối cùng. Bầy gà con - đếm chẵn chục- là niềm hi vọng của tôi. Chúng đang cần con mẹ dẫn đi kiếm ăn đến khi cứng cáp.  Tôi cay đắng nhìn gà mẹ đang rũ cả thân mình  cố che chở cho bầy con mà xót xa không biết tính sao?


   Chợt con gà mẹ vươn mình dậy! một cánh bên xệ xuống, nghiêng hẳn qua một bên.  Mắt nó chợt long lên như  ánh lửa, tiếng kêu khản đặc. Bao nhiêu sức lực còn lại của một đời làm mẹ- đẻ trứng -ấp con, nó chỉ còn lần này ...Gà Mẹ  đang vùng lên một lần cuối cùng, rồi vĩnh viễn gục xuống hẳn ./.

ĐHL
edit 15.5.2023

Thursday, May 11, 2023

CHUYỆN KỂ VỀ MỘT NGÔI CHỢ CỦA DI DÂN QUẢNG TRỊ

VIDEO BY THANH NHO  (CAM BÌNH)

 
                              
                       CẢNH CHỢ CHIỀU (hình do tác giả Nguyễn Đức và bài thơ Chợ Chiều)

Tác giả Nguyễn Đức có một lần đi ngang ngôi chợ quê Cam Bình tức cảnh sinh tình, tác giả mới tặng người Cam Bình bài thơ như sau 

GÓC CHỢ QUÊ.

Chợ quê bán sáng, nghỉ chiều,
Hè về phượng vĩ đỏ đều trời xanh.
Nghỉ chiều! nên chợ vắng tanh,
Đường quê lắt lẻo uốn quanh chợ chiều.
Ai về ta gởi đôi điều,
Thăm quê, thăm chợ, thăm nhiều người thân.
Chợ quê nho nhỏ lại gần,
Tình làng nghĩa xóm, ân cần yêu thương.
Chợ quê một góc bên đường,
Gần thương, xa nhớ...
quê hương...
của mình.



    Bài thơ tuy ngắn nhưng nó đã nói lên một tâm tình chân thật, một cảm xúc có hồn của những người luôn yêu thương người dân sống xa nơi phồn hoa đô hội. Những người dân nơi rẫy sắn nương khoai, những sinh hoạt giản đơn những nhu cầu hạn hẹp nhưng tình làng nghĩa xóm luôn ân cần gắn bó 
xin mạn phép tác giả Nguyễn Đức để mào đầu cho bài viết trong lần tu bút này.

ĐHL 

***

Tưởng niệm về mạ tôi với một thời nhọc nhằn nơi cái chợ thôn xưa  
   

     Địa điểm chợ Cam Bình hiện nay, người viết nghe bà con kể lại rằng  bỗng được dời từ chân dốc Trung Giang về, tức khoảng năm 1977. Khu chợ mới mang tên thôn Cam Bình có thể do người Quảng trị muốn lưu lại cái tên Cam Lộ-Bình Long chăng ? (xin xem hiệu đính phần cuối bài [1] ] Nơi mua bán mới mẻ này nằm trên một khoảng cát trắng, bằng phẳng.  Như thế mỗi sáng, người thôn tôi khỏi cái nạn đi ngược lên dốc.  Thêm một thuận lợi do chợ nằm bên đường Tỉnh lộ 55 dẫn về thị trấn La Gi. 

    Xã Tân Mỹ vào cuối thập niên 1980 xem như "xóa sổ" vi` nhập vào Tân Thiện một nửa , còn nửa kia trên đồi nhập vào xã Tân sơn.   Chợ Cam Bình, cũng như cái trường mang tên Cam Phú gần đó vẫn giữ nguyên tên tuy đã mang tên mới là xã Tân Thiện. Đó là những cái tên, nói từ miệng người dân chứ không thấy ghi tên văn bản giấy tờ gì. Người mình tự đặt với nhau lâu ngày thành quen miệng . Xã Tân Thiện mới rộng hơn , sáu thôn liền một dãy. Chợ  ở vào cái thôn cuối cùng của xã tức là Thôn Sáu.

  Mấy thôn này dù sao cũng mang một chút hình ảnh  đồng bằng tuy không "thẳng cánh cò bay".  Vài ba mẫu ruộng hai bên con đường đất dẫn về thị trấn La Gi nơi phố phường đông đúc, thuộc huyện Hàm Tân. 



 Nơi này có cái "đình chợ". Người ta gọi thế  cho ra vẻ, thực ra nó chỉ là những khung nhà trống xiêu vẹo lợp tranh, sau này được thay thế hai mái tôn cũ. Tuy vậy "mái đình" ưu tiên cho những sạp hàng nào giá trị như hàng vải hàng xén...chủ những cái sạp hàng "tạp nhạp" tạo thành hai dảy nằm ngoài đình. Những cái sạp đan bằng cây rừng , trên che vài ba tấm tranh tạm bợ. Người dân quê thuờng mua những thứ cần dùng tại đây, họ cần nhất là thuốc hút , gia vị. Vào buổi sáng khoảng trống trước chợ là nơi mua bán rộn ràng. Những gánh bột lọc trắng tinh, những trái mít chín thơm ngát, những gánh khoai sắn nặng trĩu, nào dưa gang, dưa huờng, cùng bao thứ rau trái khác,  gà,  vịt ... đa phần từ trên dốc Tân Sơn gánh về. 




buổi chợ  mai Cam Bình vào vào năm 1995

Người buôn  mua lại nông phẩm đem về chợ tỉnh dưới kia. Vùng này cao hơn gần dốc dân mình ở đây gọi là vùng trên còn miệt dưới huyện Hàm Tân thấp hơn , vùng đồng bằng sát biển thì người ta gọi là "dưới". Xe đạp là phương tiện chuyên chở thông dụng nhất lúc này. Những thúng khoai nặng nề , những trái bí tròn trịa được con buôn bỏ vào bao chở sau xe đạp. Những trái mướp thơm dài "thòon" ưu tiên treo vào ghi đông đằng trước. Mấy o con gái Cam Bình  mua đi bán lại trong ngày nhanh nhẹn chạy về kịp chợ sáng La Gi. Tảo tần khuya sớm, trưa về cũng đủ tiền gạo- mắm nuôi cha, giúp mẹ.

  Người viết phải kể lên đây hình ảnh những chiếc xe thổ mộ, phương tiện xe ngựa này chắc hẳn ngoài quê chưa bao giờ có.  Họ ở dưới Ngả Tư Quân Cảnh hay là thôn đầu Tân Thiên thay phiên nhau lên đây chở hàng và khách. Mỗi xe một ngựa, xe độc mã. Con ngựa kéo gầy gò, nhẹ bấc so chiếc xe chở hàng quá nặng. Những bao khoai, sắn, chất cao trên mui , người chật nít bên trong ! chưa hết ! còn bao nhiêu thứ lủng lẳng treo hai bên nữa. Lúc này, cái càng xe đằng trước bị nhấc lên cao kéo theo cả con ngựa "khốn khổ" lên trời, bốn vó nó "chới với" trên không. Chú tài nhảy xuống cùng thêm vài người khách , í ạch một hồi mới kéo được con ngựa cùng cái càng xe xuống lại.  Tạm gọi là "bến xe ngựa", họ chờ khách trước nhà máy xay Liên Cao . Bến xe ngựa và  nhà máy xay đã góp phần  làm cho cảnh chợ thêm phần nhộn nhịp.

  Chợ cá "khiêm nhường, núp" phía sau, gần lối ra biển. Hiếm khi thấy cá lớn. Cá lớn , mực , tôm , những hải sản đắt tiền ngư dân chỉ đem về thành phố La gi, ưu tiên "xuất khẩu", chợ quê làm gì mua nỗi ! ngoại trừ vài ba mớ cá vụn, gánh vội vào đây. Trời bù cho là cá rất tươi, biển gần, mới vô, chỉ non cây số. 


Những lúc trời động, có khi cá đuối thật to hai người gánh mới nỗi. Cá đuối lúc này thành phố không chuộng, "xuất khẩu " cũng chê, mới "trôi dạt" vào ngôi chợ nghèo.

  Đằng trước
, rộn ràng vài ba tiếng đồng hồ vì Cam Bình là đầu mối cho những mặt hàng rau quả buôn về thị trấn. Những chiếc xe đạp chở rau quả, những chuyến xe ngựa, chất hàng xong, lóc cóc theo sau chạy về huớng tỉnh. Rồi ngược lại, những o con gái Cam Bình buôn hàng từ La Gi cũng vừa lên tới . Chợ bán đi những hàng nông phẩm, thì cũng cần tiêu thụ những thứ buôn lên từ La Gi. Vài ba ký thịt heo, thịt bò loại hai, loại ba, có nghĩa là "thịt vụn" được buôn lên đây. Vài thứ rau quả Đà Lạt như ca rốt , su hào, ít mớ khoai tây cũng loại "hai, ba", người ta gọi là hàng legume, vài chục ổ bánh mỳ mới ra lò tô điểm  thêm cho "mặt hàng thành phố". Người bán kẻ mua, bà con thôn xóm cả thôi. Những cô con gái lớn lên từ vùng đất trước đó gọi là Động Đền quanh quất chẳng ai xa lạ. Sau này ngôi chợ to dần, mấy chiếc honda đời cũ dần dà thay thế mấy chiếc xe đạp.


        cảnh chợ Cam Bình ngày ba mươi tết 1995 với những bó hoa bình dân


Con đường liên tỉnh lộ 23 (nay 55) đi qua chợ Cam Bình -thời chưa đổ nhựa.  Bên đường những chiếc xe thồ Minsk đứng đợi khách-cái đình chợ ở giữa vẫn còn, trái là nhà máy xay Liên Cao và Tiệm hàng xây dựng Sáu Huế  [hinh Thanh Nho]


                          ĐỘI BÓNG CAM BÌNH truoc 1995
trước quán cà phê chú Thậm (qua đời 2017). Ở giữa là bác Lê v Linh (đã qua đời )+ Anh Thành làm cho Xã Tân Thiện & lớp trẻ xung quanh nay đã khá tuổi con cái đùm đề 

   Con đường Tỉnh Lộ 55 (ngày xưa còn gọi là liên tỉnh lộ 23) đi qua chợ Cam Bình,  tiếp tục được tu bổ nhiều lần. Bao lớp đất đỏ từ xa chở về, đắp dần cho đến Bình Châu. Bộ mặt ngôi chợ từ đó thay đổi. Vài ba quán cà phê:  quán Chú Thậm, Chú Thư. Tiệm chụp hình & thuốc tây của Chú Nho, tiệm bán đồ xây dựng Sáu Huế, 
nhà máy xay Liên Cao sau này thành tiệm tạp hoá, đại bài gạo Lâm Tín ... theo nhau mọc lên. 

Trong đình chợ còn thêm vài ba tủ kiếng bán mua vàng bạc như Kim Ty , Kim Phượng . Hàng vải hàng xén gia đình bác Định, bác Miễn ...  hàng ăn cùng kẹo đậu phụng nổi tiếng của vợ chồng chú thím Lý- Sâm . Lò heo ông Giáo , Ông Tình bà Cẩm,  tiệm tạp hóa o Cháu , o Đồng, Chị Trà  con bác Miễn  v v...quanh đi quẩn lại cũng là bà con Cam Lộ -Gio linh không ai xa lạ. 

Chỉ tiếc một điều một hai năm gì đó sau 1980 vắng bóng gánh cháo lòng O Nuôi mẹ thằng Châu. Phải công nhận o Nuôi nấu cháo lòng rất ngon, cháo không bao giờ rền như cháo hầm. Tô cháo thơm ngát mũi, khách đi qua không thể nào không ghé. Nhà thằng Châu con trai độc nhất của O cũng nhờ gánh cháo o bán trong mái nhà tranh cạnh chợ. O nhờ gánh cháo mà nuôi đứa con trai cưng của o đầy đủ không thua ai. Người viết về đây thì hàng "đột đột" -tiếng dân QT gọi về lu vại- của ông Hai Than cũng hết bán . Nhưng còn nghe thiên hạ kể trận lụt lớn 1977 lướt qua chợ làm lu vại của ông Hai Than bị vùi lấp gần hết. Trận lụt lớn thiệt! lấp trường Cam Phú  một nửa, cát cuốn tràn đầy các phòng học . Cho đến 1980 xe máy xúc trên huyện về mới cào ra hết cát . Số cát cào ra này tạo quanh trường y như một con đê che chở một doanh trại hay pháo đài nào đó. 
                      Phòng khám bệnh BS Anh nằm ngay chân dốc Tân Sơn đổ về

Ông Hai Than mua bán vậy cũng có tiền nuôi con học lên bác sĩ . Bác sĩ Anh sau này về phục vụ bà con tại đây. Phòng khám bệnh nằm ngay chân dốc Tân Sơn đổ về, sau lưng là đồi cát trắng hiu quạnh. Một thời bà con trên đồi Tân Sơn và ngay cả Cam Bình mắc chứng "sán móc" quá nhiều nên phòng khám bs Anh làm không hết việc. Người viết không thể nào quên thời này ra đường gặp rất đông người dân có màu da vàng vọt  vị cái bệnh sán quái ác .


biển Cam Bình ngày nay 2014 -vẫn những chiếc thúng , đánh vét cá ven bờ kiếm sống qua ngày
    
    Khoảng cuối thập niên 1980 những chiếc xe mô tô Minsk của Liên xô ra đời tạo thêm công ăn việc làm cho đàn ông trong thôn. Nghề chạy xe ôm khá tiện lợi. Ai cần đi đâu gấp như ra bến xe hai ba giờ sáng: có xe ôm! Ai cần ra Quốc Lộ 1 đón xe ra Trung:có xe ôm! Thậm chí ai bệnh nặng cấp kỳ cũng cần xe ôm! Mấy anh xe ôm chở khách đằng sau, hai chân chống hai bên lội chiếc xe Minsk qua mấy ổ gà đầy nước...Nghề chạy xe ôm tuy cực nhưng cũng đỡ vất vả hơn khi đứng cuốc giữa cánh đồng bạc màu cho ít hoa lợi. Mùa rảnh, rõ ràng chiếc xe ôm đã giúp cho mấy anh nông dân kiếm thêm lợi tức.

 


              Thế mà...
   Dù hiện nay chợ Cam Bình đã thuộc xã mới có tên là Tân Phước nhưng không khá hơn chút nào, đó là vì sao ? Cái chợ quê như người viết đã kể trên không phải không gặp chuyện bất ngờ! Kinh tế đổi mới thêm, đường sá thông thuơng hơn. Con đường đất năm xưa giờ đã trải nhựa đến tận Bình Châu. Phương tiện dồi dào, đi đứng thuận lợi, nhấc điện thoại lên sẽ có xe đò chờ ngoài ngõ. Nhất là đời sống người dân Cam Bình nay đã lên cao. Nhà nào cũng có phương tiện xe máy " rù" một xíu là đến ngay chợ La Gi. Ngôi chợ quê nay dưng ế ẩm? đông người bán, ít kẻ mua?  Chợ dần hồi thu nhỏ không giống như cái thời mới bắt đầu ..."đổi mới ". 


thỉnh thoảng có khách xa về thăm biển Cam Bình nhưng chưa giúp gì kinh tế CAm BÌnh lên cao?
                        biển Cam Bình hôm nay   Những con đường ra biển nay bỗng thông thuơng, trải nhựa, xe hơi chạy được. Quán xá, chợ đò, mở thêm sát biển cho khách hóng mát, du lịch. Nhà nghỉ , quán trọ, thi nhau mọc lên. Tất cả cộng lại khiến ngôi chợ phía trong  càng lúc càng khó làm ăn! Đã thế, nhà cửa thi nhau xây lớn thêm xung quanh khiến nó  càng  "co rúm " lại giữa, khó nhìn ra ! 

Con đường trải nhựa chạy suốt từ La Gi một mạch vào tận Bà Tô, Bà Rịa cho đến Sài gòn. Những chiếc xe hàng , xe khách nhiều kiểu chạy qua càng lúc càng nhiều. Cái đáng nói chẳng chiếc xe nào cần thiết phải dừng lại trước cái chợ  này. chợ Cam Bình ngày nay khách vắng dần nên càng lúc càng thu hẹp lại. Chỗ mua bán trao đổi nông phẩm rộng trước chợ nay chẳng còn. Lác đác một hai anh xe ôm uể oải ngồi đợi khách( hình Trần thiên Khải , Cam Bình )


                                     cảnh chợ chiều 

 cho đến hôm nay ngôi chợ Cam Bình đã thu nhỏ lại khuất hẳn sau hai cây phượng vĩ, khó nhìn ra, thật đúng hình ảnh một cảnh "chợ chiều "
[hình Thanh Nho 10/2014]



                             THAY CHO PHẦN KẾT 

BAO LỚP TRẺ RA ĐI nay xa Cam Bình 

  Những lớp người trẻ sinh ra trên mảnh đất Cam Bình, lớn lên từ nhành lúa bạc màu củ khoai củ sắn nơi miền thôn cũ, giờ khôn lớn học hành đổ đạt phải ra đi tìm đất sống. Những lớp bán buôn xưa giờ không còn tìm đâu ra lợi tức nơi vùng đất cũ. Bao kẻ ra đi. Hôm nay Cam Bình quạnh vắng bên sóng biển ngàn năm rì rào vỗ nhịp. Cam bình chỉ còn lại lớp tuổi già nua, ngồi ngóng tin con ra đi tìm đời mới, đầy đủ hơn, tại chốn thị thành . 
Hai chữ Cam Bình dần dà chắc sẽ theo lớp người xưa đi vào dĩ vãng, một thời lem luốc củi than. Hình bóng bao cánh rừng bạt ngàn cùng lớp người xưa nay đã khuất hẳn vào trong quá khứ cũng như tiếng rìu tiếng rựa một thời...
  Ngót nghét hai mươi năm người viết mới có dịp về thăm lại thôn xưa.  Chợ Cam Bình nay không còn khách. Các o, các mệ, bán hàng hai mươi năm trước, nay theo nhau khuất bóng. Ai còn tại thế như mẹ tôi nay trí óc đã hao mòn mụ mẫm lúc nhớ lúc quên? Cảnh CHỢ CHIỀU trong bao ngày tần tảo mà mẹ tôi nhọc nhằn một nắng hai sương nuôi sống gia đình...lớp lớp mồ hôi nhọc nhằn trên đôi vai gầy guộc của mẹ. Ngày ngày quẩy gánh ra chợ mẹ tôi mong sao kiếm sống qua ngày...
Thế gian 'vật đổi sao dời', đó là lẽ thuờng của cuộc đời.  Tuy thế trong lòng người viết vẫn bồi hồi mỗi khi nhớ về ngày tháng cũ. Hình ảnh cái chợ quê mang hai chữ "CAM BÌNH"-Cam Lộ, Bình Long-  người dân Quảng trị "mang theo quê huơng" khi ra đi KHAI HOANG LẬP ẤP. 
   Mong sao mai kia, dù ngôi chợ đó có bị xóa đi dấu tích, vẫn còn người nhắc lại CHỢ CAM BÌNH  cho thế hệ cháu con . 
mong thay !





chốn an nghỉ cuối cùng của lưu dân Quảng trị tại Cam Bình là đây , nghĩa địa Cam Bình trên cái rẫy có tên "chồm Chồm"
[hình : em trai tác giả đang đứng tại lăng thân phụ 16/10/2014 ]



đinh hoa lu

9/4/2014 

[1]: theo thu thập vài nguồn tin cũng như theo trí nhớ tác giả thì trước phong trào di dân lập ấp cho đồng bào chiến nạn QT từ Đà Nẵng vào Bình Tuy vào năm 1973 thì đã có một số đồng bào Bình Long chạy giặc vào năm 1972 về sinh sống ở vùng Động Đền Hàm Tân này rồi. Khi người Cam Lộ vào dịnh cư tại Động Đền mới lập nên vùng này gọi là Cam Bình thuộc xã Tân Mỹ thuộc Huyện Hàm Tân. Cam BÌnh là ghép tên từ CAm Lộ và Bình Long thì đúng hơn.  năm 1980 tác giả ra trại về lại CAm Bình còn quen một số bạn và gia đình người Bình Long còn làm nông ở thôn 6 Tân Mỹ này. Địa phận xã Tân Mỹ từ dốc Thanh Linh cho đến dốc chợ Trung Giang . Sau này xã Tân Mỹ xóa tên Cam Bình thuộc Tân Thiện và một phần trên dốc thuộc về xã Sơn Mỹ.


 HÌNH ngày cưới của tác giả 1/1/1983 ngày đi họ qua nhà gái có người bạn cùng xóm tên Xiềng người Bình Long (đi vào gần cuối hàng bận sơ mi trắng ) còn tất cả còn lại trừ chú rễ đều là người Cam lộ. 
từ trước lui sau: chú Nguyễn văn Lý Cam lộ, Tác giả hay chú rễ, Dũng phụ rễ con bác Lê Mãng gốc Cam lộ,phụ rễ Nguyễn Hiến gốc Gio Linh, anh Nguyễn Thuận Cam Lộ, bạn Xiềng người Bình Long  

        CAM BÌNH- MỘT TIẾNG QUÊ ĐÃ MẤT

CHỢ XÂY LẠI  26/4 /2018 VỚI CÁI TÊN MỚI LÀ CHỢ TÂN PHƯỚC 
TIẾC CHI HAI CHỮ "CAM BÌNH"?!

    THIÊN HẠ ĐỔI DỜI, SỐ PHẬN CHỢ CAM BÌNH tuy đổi tên là Tân Phước nhưng may thay vẫn còn nằm trên nền đất cũ.  Chợ Tân Phước Chợ Cam Bình thay đổi tên cũng như bao di tích nào đó từ thời trước đến nay cũng chung số phận.  Tên gọi một địa danh có khi nó lại kèm theo một di chứng LỊCH SỬ truyền khẩu cho muôn đời con cháu mai sau. Thói đời THAY CŨ ĐỔI MỚI là chuyện thường tình. Nhưng có khi cháu con lại vô tâm đánh mất đi một dấu ấn của cha ông để những ngày sau mất công tìm lại. 

TRĂM NĂM BIA ĐÁ THÌ MÒN: đúng vậy cung vàng điện ngọc hay xây dựng công phu nào đó cũng bị thời gian phế bỏ 
nhưng...
NGÀN NĂM BIA MIỆNG VẪN CÒN TRƠ TRƠ: chính đây là cái thâm ý của tổ tiên chúng ta bao đời dặn dò con cháu rằng: chỉ có BIA MIỆNG Ý NGHĨA chính đó là truyền khẩu muôn đời như câu ca dao điệu hò của mẹ nó vẫn TRƯỜNG TỒN MÃI MÃI VỚI THỜI GIAN.
Thế ta tiếc chi hai tiếng CAM BÌNH sao thế nhân nỡ lòng XÓA MẤT? Đề cho con cháu chúng ta đời sau và đời sau nữa chẳng còn gì một hình ành ngày xưa NGÀY KHAI HOANG LẬP ẤP có một cảnh CHỢ CHIỀU MANG HAI CHỮ THÂN YÊU CAM BÌNH CỦA ÔNG BÀ NGÀY TRƯỚC

TIẾC LẮM THAY!

ĐHL EDITION MÙA COVID-VŨ HÁN USA 14/8/2020

chợ cũ năm 2018 đang bị đập phá để xây mới



hình ảnh cuối cùng cái đình chợ CAM BÌNH sau bao năm che chở nắng mưa cho người dân Quảng Trị 






"TRẠM XÁ" TRONG TÙ

  KỶ NIỆM  "TRẠM XÁ" CỦA TÙ CẢI TẠO tại ÁI TỬ QT thân nhớ và biết ơn  BS Quân Y Hoàng thế Định Đinh hoa Lư   Tác giả bài này có dị...